Rotterdamse museumtrams

In Rotterdam is een grote collectie aan historisch trammaterieel overgebleven. Aangezien ik veel foto's heb van zowel reguliere trams als museumtrams, heb ik aparte pagina's gemaakt om het overzichtelijk te houden. Foto's op deze pagina laten voornamelijk trams van Stichting RoMeO en de Tramweg Stichting (afdeling Rotterdam) zien, die beide gestald worden in de museumremise te Hillegersberg. Verder zijn er op andere plekken in het land, zoals bij de EMA en het Openluchtmuseum, ook oude Rotterdamse trams te vinden die ook op deze pagina te zien zijn. Klik hier voor de reguliere trams van Rotterdam.


Wie op 12 april 2018 het NRC opensloeg, kwam daar bijna paginagroot deze foto tegen. Schrijver Raoul de Jong en fotograaf Peter de Krom hadden een rubriek waarin wekelijks iemand met een bijzondere hobby in de schijnwerpers werd gezet. De week ervoor was dat de toetsenist van de band waar ik destijds in speelde en bij de vraag "ken je nog iemand anders met een bijzondere hobby?" antwoordde hij dat drummer Twan sinds kort als conducteur op de museumtram werkte. Zodoende stond ik twee weken achter elkaar met mijn gezicht in de krant. Toch moet ik zeggen dat, hoe leuk ons optreden en hoe tof de foto daarvan ook was, voor mij persoonlijk niks tipt aan dit plaatje. Klik hier voor het hele interview (mits je een NRC abonnement hebt, dat is helaas hoe online kranten werken).


Mijn eerste keer in de museumremise te Hillegersberg was tijdens een open dag op 10 februari 2008, waar ik als negenjarig jongetje met mijn vader naartoe ging. Ik had toen geen idee dat ik tien jaar later zelf als vrijwilliger op deze trams zou rijden. Links zien we Allan-motorwagen 115, rechts een gestripte Vierasser. De eindbestemming IJsselmonde valt mij op, meestal werd dit als Tuinenhoven aangeduid. Overigens was dit destijds nog geen trammuseum, pas in 2010 zijn de trams die in de voormalige tramremise Delfshaven stonden ook naar Hillegersberg gekomen en pas vanaf 2014 is er officieel sprake van een Rotterdams trammuseum.

 

Vierasser 504 doet op 2 september 2009 dienst op Zoo-tramlijn 11, hier tijdens de stop op het Proveniersplein (Rotterdam Centraal Achterzijde). Dit was een reguliere tramlijn door de wijk Blijdorp om mensen van en naar de Diergaarde te brengen. De lijn reed alleen 's zomers en werd uitgevoerd met vierassers van RoMeO. In 2010 en 2011 is lijn 11 als proef een echte RET-tramlijn geweest, maar vanwege tegenvallende reizigersaantallen is de lijn daarna weer opgeheven. Maar wat wil je: een tramlijn alleen een rondje laten rijden door Blijdorp met geen enkele aansluiting op het centrum van de stad... Foto: Berend van Nijen.

 

In het najaar van 2011 waren er meerdere trams van ogen voorzien. We zien ZGT 735 op 6 september 2011 bij de halte Mecklenburglaan. Zelfs werkwagen 2603 van Stichting RoMeO moest eraan geloven. Niet alleen trams, maar ook zebrapaden rond het Marconiplein en één van de Europoint-torens (thans bekend als de Lee Towers) waren van ogen voorzien.

 


Op 3 augustus 2012 bracht ik een bezoek aan het Openluchtmuseum in Arnhem, waar op de tramlijn meerdere Rotterdamse trams te vinden zijn. Hier zien we Vierasser 536, die overigens niet meer over de originele nummerstickers en cijferrol beschikt.

 

Vierasser 535 is ook in dit museum aanwezig en staat hier naast de halte ten hoogte van de Van Gendt & Loos loods en de tramremise.

 

In die remise (een replica van een deel van Arnhems voormalige tramremise) kwam ik ook nog wat Rotterdams materieel tegen. Het museum bezit namelijk ook bijwagen 1050, die alleen wordt ingezet bij grote drukte. Ook staat hier nog Vierasser 520, die zo'n grote revisie ondergaat dat het eerder naar nieuwbouw neigt.

 

Verder heeft het Openluchtmuseum ook nog één Düwag, de 631. Dit geeft de mensen die nog in deze tram hebben gezeten ten tijde van reguliere inzet een raar gevoel; een Rotterdamse tram in dit bosrijke landschap.

 


Tijdens de Wereldhavendagen op 8 en 9 september 2012 reed lijn 10 extra vaak. Hier zien we Vierasser 522 op het Willemsplein. Deze motorwagen is hier recentelijk teruggebracht naar de kleurstelling die tijdens de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt.

 

In de keerdriehoek op het Wilhelminaplein stonden, ook ter gelegenheid van de Wereldhavendagen, twee andere historische trams opgesteld. Dit waren Vierasser 303 en Delmez-Tweeasser 210, waar een winkeltje van Stichting RoMeO in zit.

 


Düwag 1614 tijdens een afgehuurde rit op 13 september 2012. Waarvoor de rit was is me onduidelijk, in de tram zaten en stonden alleen mannen in regenjassen...

 


Op 29 september 2012 nam ik een kijkje in de tramremise Hillegersberg. Hier stalt de stichting RoMeO haar trammaterieel, zoals Vierasser 522, maar er staat ook wat materieel van de RET te wachten op sloop, zoals ZGT's 746 en 728.

 

Ook ZGT 819 kwam ik hier tegen, maar in tegenstelling tot die hierboven is deze eigendom van Stichting RoMeO.

 

Omdat dit niet tijdens een officiële open dag was, stonden er genoeg trams in het zicht waar nog aan gewerkt werd. Zo stond naast de 819 bijvoorbeeld Düwag 1610, waar duidelijk nog het nodige aan moest gebeuren.

 

Maar de 1610 was zeker niet de enige, ook aan de 1635 werd op dat moment geklust. Schindler 242 ziet er ook uit alsof revisie in volle gang is, maar vanwege de aanwezigheid van Chroom6 lag dat ten tijde van deze foto juist even stil.

 

Gelukkig zijn er ook Düwags die er beter aan toe zijn, zoals "Haventram" 368.

 

Een ander speciaal beschilderd tramstel is de 1605, bijgenaamd "Tingeling". Deze is beschilderd door Rotterdamse cartoonist Martin Lodewijk (vooral bekend van Agent 327, die ook "klem zit" tussen de achterste deuren). Naast de 1605 staat Vierasser 523, een van de exploitatiewagens voor lijn 10.

 

Nóg een andere Düwag is de 1629. Deze werd ten tijde van de foto nog ingezet als lesrijtuig, maar staat nu bekend als de RotterTram, een rijdend restaurant. Daarnaast zien we de 2101, de les-Vierasser van Stichting RoMeO.

 

Vierassers maken ongetwijfeld het grootste deel uit van het bestand van Stichting RoMeO. Naast dat het de meest gebruikte wagens voor exploitatie zijn, zijn ze ook taai genoeg om als werkpaard te kunnen dienen. Eén daarvan is werkwagen 2603, hier op de foto naast een nummerloze Vierasser in revisie.

 

Waar sommige werkwagens verbouwde exploitatiewagens zijn, zijn anderen vanaf het begin zo bedoeld geweest, zoals slijpwagen 2302.

 

Stichting RoMeO bezit ook nog deze losse kop van een ZGT. Op het moment van de foto onderging deze in een klinische revisie, maar gelukkig is zoiets al snel afgerond als er alleen een kop gedaan hoeft te worden. Tegenwoordig heeft de kop een vast plekje in het museum. Uiteindelijk moet het een simulator worden, maar op korte termijn zal dat nog niet gebeuren.

 


Op 6 april 2013 was er een open dag bij Stichting RoMeO, met een prominent plekje voor Schindler 242. Helaas vertoonde mijn camera al een tijdje kuren, waardoor sommige foto's streepjes in beeld kregen of onscherp werden. Vaak zijn dit soort dingen wel weg te werken, maar in gevallen als dit, waarbij dat niet lukt, kan je er altijd nog een zwart-wit filter overheen gooien en zeggen dat je het expres hebt gedaan voor dat nostalgische beeldbuis-effect...

 

Ook de Allan-motorwagens waren goed te bezichtigen. Er zijn er vier aanwezig in de collectie van Stichting RoMeO, dit is de 115.

 

Daarnaast is er de 130, het exemplaar dat gereviseerd en sinds 2014 weer rijvaardig is en ook incidenteel op lijn 10 verschijnt.

 

Verder staat ook de 123 nog in de remise Hillegersberg. De vierde Allan is de 109, maar deze is slechts aanwezig als karkas.

 

Het Openbaar Vervoermuseum in metrostation Oostplein was ook geopend en daarom werd er met Vierasser 303 gependeld tussen Oostplein en remise Hillegersberg. We zien hier de 303 bij aankomst op het Oostplein.

 


In de zomer van 2013 vond het evenement 'Museumstraat 010' plaats op het Kastanjeplein in Schiebroek. Op 19 mei 2013 reed Vierasser 537 voor dit evenement een testrit over de grote lus door Schiebroek. We zien de 537 hier tijdens het inrukken op de Schiekade.

 

Op 8 juni 2013 vond het evenement 'Museumstraat 010' dan daadwerkelijk plaats. Tegelijkertijd waren ook het Openbaar Vervoer Museum aan het Oostplein en de remise Hillegersberg geopend. Tussen de drie locaties reden pendeltrams van RoMeO. Op de bovenstaande foto's zien we een line-up in de remise met Vierasser 515, Düwag 606 en Allan 123 en Düwags 1629, 1614 en 385.

 

Naast de line-up waren nog de op sloop wachtende ZGT's 729 en 741 te zien.

 

Ook Drieramer 119 en Tweeramer 1 waren hier te vinden. De vader van het jongetje op de foto vertelde uitbundig over 'de oudste tram van de stad'.

 

Düwag 373 stond hier als relatief jonge tram tussen de oude trams uit het RETM-tijdperk.

 

Ook Vierasser 556 en Drieramer 86 waren van de partij.

 

Niet alle trams in de remise stonden er even mooi bij, het onderhoud gebeurt hier namelijk ook. Dit was het geval voor Vierasser 408.

 

Ook Schindler 15 was destijds nog in revisie. Deze is in 2014 gereed gekomen voor inzet op Lijn 10 en andere ritten.

 

Ook Allan 130 en ZGT 834 waren aanwezig. De 130 wordt sinds 2014 (incidenteel) ingezet op lijn 10, of en wanneer dat met de 834 gebeurt is nog onduidelijk. Waarschijnlijk moet er nog even wat tijd overheen voordat de gemiddelde Rotterdammer een ZGT daadwerkelijk als historische tram ziet.

 

Zoals gezegd verzorgde Stichting RoMeO een pendeldienst tussen de remise, het Oostplein en Schiebroek. Zelf reed ik mee met de 537, die we hier zien op het Kastanjeplein.

 

Doordat het niet mogelijk is om vanaf de Bergweg de Schieweg richting Schiebroek op te gaan, moest er met een grote lus door Blijdorp gereden worden. Aangezien hier normaal gesproken geen trams komen, is dit voor zowel passagiers als personeel een leuke bijkomstigheid en werd er dus ook gedacht een fotostop bij de halte Proveniersplein.

 


Op 3 juli 2013 begon het seizoen voor de toeristische tramlijn 10 weer. In vergelijking met andere jaren zag de route er erg anders uit, zo werd er niet meer door Kralingen gereden maar werden wel de ongebruikte sporen in de Claes de Vrieselaan en G.J. de Jonghweg gebruikt. Lijn 10 heeft sindsdien bijna ieder seizoen van die rails gebruik gemaakt, tot de bouw van appartementencomplex Little C ervoor zorgde dat de rails in de G.J. de Jonghweg moest wijken.

 


Op 6 juli 2013 had stichting RoMeO een Allan-dag georganiseerd, waarbij Allan 130 door de stad zou rijden. Door een defect aan de 130 kon dit helaas niet doorgaan. Ter compensatie werd er gereden met Vierasser 303 en bijwagen 1020. Hier zien we deze samenstelling vanaf de 's Gravenweg de Burgemeester Oudlaan opdraaien.

 

Ook de remise aan de Kootsekade was geopend. Achterin de remise stond Vierasser 504 naast de "Tingeling" en ook de Partytram, Düwag 606, stond er mooi bij.

 


Op 5 april 2014 werd het Trammuseum aan de Kootsekade officieel geopend. Motorwagen 1, de oudste Rotterdamse elektrische tram kreeg hierbij een mooi plekje waar iedereen haar goed kon bezichtigen.

 

Het museum is ingericht in de oude RET-remise Hillegersberg en is eigenlijk een combinatie van drie organisaties: Stichting RoMeO, het Rotterdams Openbaar Vervoermuseum en de Rotterdamse afdeling van de Tramweg Stichting. Achterin de remise staan de trams van de Tramweg Stichting, waaronder Drieramers 119 en 192.

 

In de jaren '60 is het plan voor de Oost-West metrolijn (de huidige lijnen A, B en C) ontstaan, maar aanvankelijk zou dit een premetrolijn worden met lijnnummer 7. Deze tramlijn is er nooit gekomen, maar (onder andere) Düwag 608 is wel voorzien van de eindbestemmingen van deze lijn op de koersrol. Een beetje draaien aan lier van de koersrol levert dan ook leuke foto's op.

 

Die middag was het dan zover: de eerste publieke rit van Allan 130. Er was veel belangstelling en het was daarom ook maar goed dat er meerdere ritten werden gemaakt. We zien de 130 hier vertrekken uit de remise en de Kootsekade oprijden.

 


Op de Open Monumentendagen 2014 had Stichting RoMeO een aantal historische tram- en busroutes uitgezet in Rotterdam en omstreken. Eén daarvan was lijn 5 (remise Hillegersberg - Centrum - remise Hillegersberg), waar we hier bij Rotterdam Centraal motorwagen 1 dienst op zien doen.

 

Verder waren er ook buslijn 1 (Willemsplein - Van Nelleweg), tramlijn 2 (Willemsplein - Wilhelminaplein - Centrum - Willemsplein), een tramlijn Marconiplein - Holy en een aantal historische watertaxilijnen en veerponten. Vanaf het balkon van motorwagen 1 kon ik op het Hofplein ook nog een foto maken van Vierasser 303.

 


Op 30 september 2015 stond Düwag 1614 in de keerlus bij Woudestein klaar voor een afgehuurde rit voor Business Network Rotterdam.

 

Op 2 april 2016 werd het trammuseum in de remise Hillegersberg na de winterstop weer geopend. Ter ere hiervan pendelde de pas gereviseerde Schindler 15 tussen het Centraal Station en het museum. Hier zien we de 15 op de Bergweg, onderweg naar het Centraal Station.

 

Op 1 oktober 2016 maakte Düwag 1616 een rit door Rotterdam, waarbij zoals op de foto te zien is ook het Wilhelminaplein werd aangedaan.

 

Op 8 juni 2020 reed ik als conducteur mee met de "bevrijdingstram" van Stichting RoMeO, waarmee werd herdacht dat precies 75 jaar eerder de trams voor het eerst weer gingen rijden na de bevrijding. Omdat het coronavirus al ruim twee maanden hiervoor ook Nederland had bereikt, moest het helaas in een uitgeklede vorm. Er reden geen passagiers mee, maar ter compensatie werd er wel gereden naar plekken waar normaal gesproken nooit historische trams komen. Zo belandde de bevrijdingstram, bestaande uit Vierasser 556 en bijwagen 1355, in de keerlus aan de Kromme Zandweg naast Citadis 2013 op een vanwege werkzaamheden ingekorte lijn 2 naar Lombardijen.

 

In de lente van 2021 zat de heropening van de cultuursector eraan te komen, waardoor de herinstructies voor het rijdend personeel ook weer van start gingen. Op 8 mei 2021 was ik aan de beurt in Vierasser 504, terwijl de 537 klaarstond om ook een rondje door de stad te maken.

 

Maak een Gratis Website met JouwWeb