Diesellocomotieven NS 2200

De NS-serie 2200 (doorlopend in 2300) is een 150-delige serie diesellocs gebouwd door Allan, Schneider en Heemaf. Vanaf 1955 werden ze door de NS ingezet als vervanger van de stoomlocomotieven, zowel in de reizigers- als in de goederendienst. In 1971 werd het grootste deel van de serie in de geel-grijze huisstijl gestoken. Een aantal willekeurige locs werd toen ook voorzien van ATB en een derde frontsein, waarna ze werden vernummerd in 2201-2225.

Door de uitdunning van het goederenvervoer en de oliecrisis werden in het begin van de jaren '70 de eerste 2200'en buiten dienst gesteld. Toen vanaf 1990 de serie NS 6400 op het spoor verscheen, ging het harder met de buitendienststelling van de 2200'en.

In de loop der jaren zijn verschillende locs uitgerust met radiografische besturing, in 1992 werden deze 24 exemplaren vernummerd naar 2361-2384.  In 1995 heeft NS Cargo 25 machines verkocht aan de NMBS, die ze heeft ingezet bij de bouw van een hogesnelheidslijn en in de Antwerpse haven. Hierbij werden ze vernummerd in de serie 7600. Het viertal locs dat uitsluitend werd gebruikt voor de heuveldienst op de Kijfhoek werd vernummerd naar 2351-2354. In 1996 en 1997 hebben er nog vier locs dienst gedaan in de trek-duwtreinen van Lovers Rail die reden tussen Amsterdam en IJmuiden. Toen NS Cargo in 1998 Railion werd, waren er nog vijf inzetbare locomotieven over, waarvoor uiteindelijk ook in 2003 het doek viel.

Na de inzet bij Railion zijn er nog drie 2200'en verkocht aan Strukton, die ze in 2007 heeft verhuurd aan Eurailscout. Alle drie hebben daar dienst gedaan als videoschouwtrein, totdat de laatste in 2018 aan de kant werd gezet. Eén hiervan - de 2270 - is afgevoerd, de 2282 en 2328 zijn sindsdien de enige twee niet-museale 2200'en die nog wel eens op de baan te vinden zijn.

Een overzicht van de 2200'en die bewaard zijn en de musea waar ze bij horen:

Organisatie Loc(s) Organisatie Loc(s)
VSM 2203, 2207, 2233, 2299 SMMR 2225
SHD 2205, 2275 STAR 2278
Spoorwegmuseum 2215, 2264 Oyfo Techniekmuseum 2296

De eerste keer dat ik een 2200 fotografeerde was tijdens het evenement Haarlem 100 op 30 augustus 2008. Het gaat hier om de 2225 van Stichting Museum Materieel Railion. Deze stichting, die eerst deel uitmaakte van Railion en tegenwoordig van DB Schenker, is opgericht door enthousiaste spoormannen die een 2200 voor het nageslacht wilden bewaren. Omdat de loc altijd bij dit clubje mensen is gebleven en niet bij een groot museum terecht is gekomen, is ze relatief vaak op het spoor te zien. Bezoek de website van de SMMR voor het hele verhaal van de 2225.

 

Hoewel de NS de 2200en al had afgestoten, was een klein deel van de serie nog actief tegen de tijd dat ik me in treinen begon te interesseren. Een voorbeeld daarvan is de 2328, die in 1996 als 302328 (met bijnaam José) bij Strukton terecht kwam en in 2007 is omgebouwd tot videoschouwtrein VST07-2 voor Eurailscout. De foto toont José op 5 juli 2008 te Rotterdam Lombardijen.

 

Naast - zoals de naam doet vermoeden - veel stoomlocomotieven, heeft de Veluwsche Stoomtrein Maatschappij ook een aardige verzameling diesels. Eén hiervan is de 2299, die op een onbekende dag in 2009 samen met de 2530 in Beekbergen klaarstaat voor vertrek met een toeristische passagierstrein naar Dieren.

 

Naast de 2299 is de VSM ook in het bezit van de (niet rijvaardige) 2203 en 2207, die hier op 9 september 2010 beide nog in de geel-grijze kleurstelling in Beekbergen terzijde staan. Deze hebben ooit gediend als plukloc voor de revisie van de andere 2200'en van de VSM, maar wat het verdere plan is voor deze machines is mij onbekend. Wetende dat de 2200'en ook ooit in het blauw hebben rondgereden en dat de VSM al een 2400 naar deze kleurstelling heeft teruggebracht, heb ik wel een leuk voorstel...

 

Loc 2225 staat op 16 juli 2011 bij het stoomdepot in Rotterdam te wachten om terug te gaan naar haar standplaats te Beverwijk, nadat ze een viertal SSN-rijtuigen naar de Stoomtreindagen van de ZLSM had gebracht en weer opgehaald. Een leuk detail dat deze foto goed laat zien is de armleuning bij het zijraam, geplaatst zodat de machinist lichtelijk comfortabel uit zijn raam kan kijken. Vanuit binnen door het smalle raampje langs de huif kijken is namelijk erg lastig.

 

We zijn weer terug in Beekbergen. Van links naar rechts: TM 565, Oersik 116, loc 2233, een onbekend Plan K-rijtuig en Plan D 7705. In tegenstelling tot de 2203 en de 2207 is de 2233 wel rijvaardig, al wordt de 2299 vaker ingezet.

 

Loc 2299 tijdens Terug Naar Toen 2011 op de spoorlijn Dieren-Apeldoorn, nabij Beekbergen.

 

Hier houd ik van: rijvaardig museummaterieel in de gele kleurstelling. Dit is loc 2205 van de SHD, waarmee je in het kader van Open Monumentendag op 10 september 2011 heen en weer kon rijden op het terrein van de voormalige wagenwerkplaats in Amersfoort.

 


Op 22 oktober 2011 bracht ik een bezoek aan de museumloodsen in Blerick en we hadden het geluk dat er iemand aanwezig was die ons een kijkje wilde laten nemen in de loods van het Spoorwegmuseum. De kwaliteit van de foto's is vanwege het licht - of eigenlijk de afwezigheid daarvan - in de loods niet het beste, maar ik heb wel foto's kunnen maken van machines die nooit in het openbaar verschenen. Eén daarvan is de 2215, die er hier nog aardig gehavend uitziet. In 2015 is er een revisie afgerond waarbij de loc is geverfd en weer rijvaardig is gemaakt en in 2020 is ze in bruikleen genomen door de ZLSM.

 

Deze foto had vanwege de slechte belichting nog even wat digitale aanpassingen nodig om een beetje in beeld te krijgen wat er gebeurt. We zien de revisie van de 2264, die in tegenstelling tot de 2215 weer bruin is gemaakt. Helaas is over deze loc weinig te vinden op het internet en kan ik niet zeggen hoe ze er nu aan toe is.

 


Loc 2275 (nog het NMBS-nummer 7608 dragend) in Zutphen op 3 januari 2012. Deze loc heeft (samen met 23 anderen) van 1995 tot 2002 dienst gedaan bij de NMBS voor de aanleg van de HSL ten zuiden van Brussel en voor werk in de Antwerpse haven. Daarna heeft de SHD de loc overgenomen. Opmerkelijk is dat deze loc nooit geel is geweest en dus altijd de bruine kleurstelling heeft behouden.

 

Achter de 2275 trof ik een toegetakelde loc 302270 'Berta' (ex-NS 2270) aan, de eerste tot videoschouwtrein omgebouwde 2200. Ik had ook deze graag nog naar een museum zien gaan, maar ik denk dat we aan de staat van de loc al wel conclusies kunnen trekken daarover. De loc heeft overigens na haar buitendienststelling bij Eurailscout/Strukton nog gediend als plukloc voor de 2205 en 2275, dus ze heeft alsnog een beetje kunnen bijdragen aan het behoud van haar soort. Uiteindelijk is ze in 2017 naar de sloper gebracht.

 

De tot VST07-2 omgebouwde ex-2328 'José' op dezelfde dag met een schouwwagon in Amersfoort. Dit is de laatste foto die ik van haar maakte voordat ze in 2015 met pensioen ging. De motor die oorspronkelijk in deze loc zat, is in 2003 door de SMMR in de 2225 gezet zodat deze weer rijvaardig was. Welke motor er vervolgens voor José is gebruikt weet ik niet, maar als ik naar de foto hierboven kijk...

 


Loc 2278 samen met de 2368 (beide van van de SMMR) op 25 januari 2012 op het emplacement Waalhaven. Vijf dagen eerder stonden de locs nog op een vaste standplaats in Beverwijk, maar daar moesten ze helaas weg. Voor mij was dit minder jammer, want er waren opeens twee 2200'en in Rotterdam. De 2278 is later dat jaar alweer overgenomen door museumspoorlijn STAR in Stadskanaal, waar ze ook al snel naartoe is verhuisd.

 

Hier een beter beeld van de 2368, met haar oude nummer 2296 in tijdelijke stickers boven het huidige. Dit is de enige overgebleven radioloc van de serie 2200 en om die reden wilde Shunter haar inzetten voor rangeerdiensten. Die verkoop heeft in het najaar van 2012 plaatsgevonden.

 


Op 28 januari 2012 fotografeerde ik loc 2225 op Rotterdam Lombardijen tijdens een rit van de Kijfhoek naar het Spoorwegmuseum, waar ze een aantal maanden zou verblijven. Na het insturen van de foto naar één van de mensen achter SMMR, kreeg ik nog de extra info dat Wim Berndsten tijdens deze rit op de bok zat.

 

Op 24 maart 2012 was ik in het Spoorwegmuseum en kwam ik de loc tegen tijdens haar verblijf hier.

 


Loc 2299 op 6 mei 2012 te Beekbergen voor een trein bestaande uit vier Blokkendoosrijtuigen en nog wat werkmaterieel.

 

Loc 2225 met een trein vanuit Duitsland tijdens Dordt in Stoom op het bijbehorende station Dordrecht, 2 juni 2012. Foto: Berend van Nijen.

 

Op 23 juni 2012 was ik op station Amersfoort en merkte ik bij de sporen van de Wagenwerkplaats wat witte dieseldampen op. Toen de machine van achter de rijtuigen tevoorschijn kwam, bleek het om de 2205 van de SHD te gaan die hier heen en weer aan het puffen was.

 

Diezelfde loc 2205 op 09 september 2012 tijdens een evenement in Amersfoort. De loc was goed te bezichtigen; er mocht in de cabine worden gekeken en de deuren van de huif stonden open.

 

Op 22 december 2012 stond loc 2368 verscholen achter het gebouw van Railion op het emplacement Waalhaven. Ik zeg nu overigens wel 2368, maar zo te zien zijn die nummers van de loc verwijderd en staan alleen de tijdelijke stickers met het nummer 2296 er nog op. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de verkoop van de loc die ten tijde van de foto net heeft plaatsgevonden. Inzet van de loc bleef echter op zich wachten en uiteindelijk is ze in 2019 verkocht aan het Oyfo Techniekmuseum in Hengelo.

 


Op 23 maart 2013 reed loc 2225 van de Kijfhoek naar het Stoomdepot van de SSN. Toen ik op mijn fiets aan kwam trappen bij station Rotterdam Noord om een foto te maken, reed de loc net voorbij. Gelukkig ligt het Stoomdepot daar niet ver vandaan, dus ben ik daar meteen naartoe gefietst.

 

Het is maar goed dat ik nog even bleef hangen, want even later reed de 2225 naar de SSN-loods, waarna Class 66 6310 van Crossrail werd aangekoppeld en naar buiten werd gesleept.

 


Op 4 augustus 2013 kwam ik loc 2225 tegen bij Shunter Waalhaven, vergezeld door de 6489. Vanwege de goede banden tussen de SMMR en Shunter Waalhaven kan de loc hier steevast terecht voor het nodige onderhoud.

 

Loc 2278 op 22 augustus 2013 in de werkplaats van de STAR in Stadskanaal. Op 15 september 2012 is deze loc van de SMMR naar de STAR gegaan.

 

Tijdens de Open Monumentendag 2013 in Amersfoort waren beide 2200en van de Stichting Historisch Dieselmaterieel te bewonderen. De bruine loc is de 2275, de enige 2200 die altijd de bruine huisstijl behouden heeft. Deze stond lange tijd in Zutphen (zoals een aantal foto's hierboven te zien is), maar is niet al te lange tijd voor deze foto hierheen gebracht.

 

Natuurlijk was ook de 2205, het paradepaardje van de SHD, aanwezig.